نویسنده: محمد باغچقی
عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم(علیه السلام)
شنیده می شود برخی در پی این هستند که بگویند شیعه و اهل سنت هیچ اشتراکی با یکدیگر ندارند جز در قبله! و در همه چیز حتی توحید و نبوت اختلاف دارند!
در ادامه برای پاسخ به این سوال که چنین ادعایی به چه میزان اسلامی و منطبق با نظر و مبنای علما و متفکرین شیعه است، به برخی از فرمایشات آیت الله العظمی شیخ جعفر سبحانی (دامت برکاته) از مراجع تقلید معاصر اشاره می شود:
1- آنچه در آثار آیت الله العظمی سبحانی (مدظله العالی) موجود است، نشان می دهد که اشتراکات مسلمانان با یکدیگر بیش از اختلافات شان است. به عنوان نمونه، ایشان در این باره چنین تصریح می فرمایند:
«ما یجمعنا اکثر مما یفرقنا»؛ مشترکات ما فزونتر از متمیزات ما است.
در ساحل تقریب، ص99، تهران، مشعر، چاپ سوم، 1381هش
2- محور مهم دیگری که در آثار و بیانات آیت الله سبحانی (دامت برکاته) دیده می شود این است که مسلمانان برای نیل به سوی وحدت، نیازمند آگاهی نسبت به مشرکات مذهبی خود هستند. چنانکه معظم له در این باره می نویسند:
- اگر طوایف اسلامی، از وجود مشترکات -که مایه وحدت آنهااست- آگاه شوند، گامهایشان به سوي تقریب استوارتر شده و کم کم به وحدت نایل می شوند و به این نتیجه می رسند که مسائل اختلافی، مربوط به جوهر اسلام نیست، بلکه از مسائل درجه دوم یا سوم است.
- بدیهی است که اگر به این حد از آگاهی برسند، همگان در صف واحدی قرار می گیرند و از منافع یکدیگر دفاع می کنند.
- و نیز روشن است که تا همدیگر را نشناسند، نه تنها توحید کلمه تحقق نمی پذیرد، که حتی تقریب هم جامه عمل نمی پوشد.
در ساحل تقریب، ص8
3- محور سوم و پایانی که توجه به آن نیز در بیانات و مکتوبات آیت الله العظمی سبحانی (دامت برکاته) حائز اهمیت می باشد، تبیین برخی از مشترکات میان مسلمین است. برخی از نقاط اشتراکی شیعه با اهل سنت که در آثار معظم له موجود است، به شرح ذیل می باشد:
الف: یکتا پرستی و یکتا گرایی
الف: توحید با جلوه های مختلف می تواند همه مسلمانان را در نقطه واحدی گرد هم آورد. (بدین سان که) مسلمانان جهان (همگی) به خدای یکتا، خالق و آفریدگار یکتا و مدبر و گرداننده یکتا اعتقاد و باور دارند.
ب: نبوت عامه و نبوت خاتم رسولان (صلی الله علیه وآله)
نبوت عامه و نبوت خاتم رسولان (صلی الله علیه وآله) نیز مسئله توحیدساز دیگری است که همه مسلمانان در این اصل یک صدا هستند و یک نظریه دارند.
مساله خاتمیت اصل مستحکمی است که همه مسلمانان در آن وحدت نظریه دارند و معتقدند که با آمدن پیامبر خاتم (صلی الله علیه وآله)، باب نبوت لاک و مهر می گردد و دیگر بر روی کسی دیگر باز نخواهد شد.
ج: معاد
همه مسلمین معتقدند خداوند بزرگ روزی همه را زنده می کند و نیکوکاران را پاداش و بدکاران را کیفر می کند.
این 3 عنصر (توحید، نبوت و معاد)، عناصری هستند که یک میلیارد مسلمان (همه مسلمین)، در آن وحدت نظری دارند و اختلاف در جزئیات جزو مسائل کلامی است و نباید مایه اختلاف شود. ولی در خود این اصول اختلافی نیست.
د: یگانگی شریعت و آئین
سرچشمه شریعت، کتاب خدا و سنت پیامبر (صلی الله علیه وآله) است و همه مسلمین در حجیت این 2 اصل اختلافی ندارند.
ه: وحدت هدف
وحدت در هدف نیز از عوامل سازنده وحدت است.
امت اسلامی معتقد است که باید جامعه را به سوی خوبی ها و نیکی ها و فضیلت و مکرمت سوق داد. چنان که خداوند در قرآن می فرماید: {کنتم خیر امه اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنکر...}
در ساحل تقریب، از ص66 تا 76