علمای شیعه با رویکردی برادرانه و همدلانه نسبت به مسلمین اهلِسنت، همواره بر حفظ وحدت اسلامی و احترام متقابل به مقدسات تأکید نمودهاند. دراینراستا بسیاری از فقهای شیعه فتوا به حرمت اهانت به مقدسات اهلِسنت دادهاند و آن را عملی ناپسند و مخلّ به همبستگی دینی میدانند. این موضع ایجابی، نمادی از خواست حفظ احترام برادرانه میان پیروان مذاهب اسلامی است که برخاسته از تعالیم اسلام ناب محمدی است و نفی تفرقه و تجلیل از ظرفیتهای مشترک دینی را نمایان میسازد؛ بدین ترتیب احترام به مقدسات دیگران و نقد منصفانه بدون توهین، پایههای فکری وحدت و همزیستی مسالمتآمیز در جوامع مسلمان است. این دیدگاههای علمای شیعه نقشی اساسی در کاهش تنشهای فرقهای و ایجاد فضای گفتوگو و تعامل میان مذاهب اسلامی دارد و از محورهای مهم در مواجهه با جریانهای تکفیری و افراطی است که همواره بر تفرقه و تخریب تأکید دارند.
در ادامه به فتاوی علمای شیعه دررابطه با اهانت به آرمانهای اهلِسنت و هر چیز که مانع برادری و وحدت باشد اشاره میشود:
فتوای حضرت امام خمینی (رحمه الله)
«ما با مسلمین اهل تسنن یکی هستیم؛ واحد هستیم که مسلمان و برادر هستیم. اگر کسی کلامی بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمانها بشود، بدانید که یا جاهل هستند یا از کسانی هستند که میخواهند بین مسلمانان اختلاف بیندارند. قضیه شیعه و سنی اصلاً در کار نیست. ما همه باهم برادریم.»[1]
«بر جمیع سخنرانان، چه در محیطهای باز و چه بسته و تمام نویسندگان، تکلیف حتمی شرعی است که حتی بهطور اشاره و کنایه، از گفتار و نوشتههای اختلافانگیز اجتناب نمایند که امروز اختلاف برای امت اسلامی، سم کشنده است و باید بدانند که ایجاد اختلاف در محیط حاضر، جز تبعیت از نفساماره و شیطان درونی و خدمت به ابرقدرتها خصوصاً آمریکای جهانخوار، نیست و از منکرات بزرگی است که شیطان به اسم اسلام، بر زبانها و قلمها جاری میکند و باید بدانند که انقلاب اسلامی تاب تحمل آن را ندارد و متخلف را مجازات خواهد کرد.»[2]
«در اسلام بین شیعه و سنى ابداً تفرقه نیست؛ بین شیعه و سنى نباید تفرقه باشد. باید وحدت كلمه را حفظ كنید. ائمۀ اطهار ما سفارش كردند که باهم اجتماعمان را حفظ كنیم و كسى كه این اجتماع را ـ بخواهد كه ـ به هم بزند، یا جاهل است و یا مغرض.»[3]
فتوای تاریخی مقام معظم رهبری در اهانت به مقدسات و نمادهای اهلِسنت
استفتاء: با توجّه به وجود دلایل قاطع و روشن مبنی بر ضرورت وحدت مسلمانان در شرایط کنونی، نظر حضرتعالی دربارۀ استفاده از نام «امت اسلامی» برای پیروان مذاهب اسلامی مانند فرقههای چهارگانه اهلِسنت وفرقههایی همچون زیدیه، ظاهریه و اباضیه و ... که به اصول دین مبین اسلام ایمان دارند، چیست؟ آیا تکفیر فرقههای فوق الذّکر جایز است یا خیر؟ حد و مرز تکفیر و معیار آن در عصر حاضر چیست؟
از خداوند سبحان برای حضرتعالی توفیق روز افزون در خدمت به اسلام و مسلمین بهویژه جهان تشیع را مسئلت داریم.
پاسخ دفتر مقام معظم رهبری: کلیه فرقههای اسلامی، بخشی از امت اسلامی بهشمار میروند و از همه امتیازات اسلامی بر خوردار هستند. تفرقهافکنی بین مذاهب اسلامی برخلاف آموزههای قرآن کریم و سنّت پیامبر مکرم اسلام است. افزون بر این باعث تضعیف مسلمانان و دادن بهانه به دست دشمنان اسلام میشود؛ ازاینرو تکفیر فرقههای اسلامی مذکور به هیچ وجه جایز نیست.[4]
مراجع دیگر از قبیل آیت اللّه العظمی ناصر مکارم شیرازی، آیت الله العظمی سید ابوالقاسم خویی، آیتالله العظمی سیدعلی سیستانی، علامه سید محمد حسین طباطبایی، آیت الله عبدالحسین امینی، آیت الله شهید سید محمد باقر صدر، آیت اللهالعظمی محمد فاضل لنکرانی، آیت الله العظمی حسین نوری همدانی، آیت اللّه العظمی لطفاللّه صافی گلپایگانی، آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی، آیت الله العظمی جعفر سبحانی، آیت الله العظمی بهجت، آیت الله العظمی سید موسی شبیری زنجانی، آیت اللّه العظمی عبداللّه جوادی آملی، آیتاللّهالعظمی سید محمود هاشمی شاهرودی، آیت اللّه سید محمّد حسین فضل اللّه، آیتالله العظمی سیدمحمدسعید حکیم، آیت الله العظمی بشیر نجفی، آیتاللهالعظمی شیخ اسحاق فیاض، آیت الله العظمی قربانعلی محقق کابلی، آیت اللّه العظمی سید محمد حسینی شاهرودی، آیت الله العظمی سید محمد علی علوی گرگانی، آیت الله العظمی حسین مظاهری، آیت الله العظمی سید یوسف مدنی تبریزی، آیت اللّه العظمی سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی، آیت الله محمد تقی مصباح یزدی، آیت الله محمدرضا مهدویکنی، آیت الله محمد یزدی، آیت الله آصف محسنی، آیت الله محمد مهدی آصفی، آیت اللّه محمد علی تسخیری، آیت الله محمدهاشم صالحی، استاد شهید آیت اللّه مرتضی مطهری نیز اهانت به مقدسات اهلِسنت را حرام دانستهاند.[5]