بهقلم: مولوی واحدبخش شنبهزهی
(مسئول دارالافتای مدرسه علوم دینی شهرستان سیب و سوران – سیستان و بلوچستان)
در شریعت مقدس اسلام و بنا بر اجماع فقهای اهلسنت، «ترور» (در اصطلاح فقهی: قَتْلُ الغِيلَة یا الفَتْک) و «تروریسم» (در اصطلاح فقهی: الإِرْهاب، الحِرابَة و الإِفْساد فیالأَرْض) به اتفاق آرا عملی حرام، از گناهان کبیره و جنایتی مستوجب عقوبتهای شدید شرعی و قضایی است.
۱. حکم ترور (قتل غیله و فتک) در فقه اهلسنت
در ادبیات فقهی اهلسنت، کشتار غافلگیرانه توأم با فریب و خیانت را «قتل الغیلة» و اقدام ناگهانی برای قتل را «الفتک» مینامند.
رسول گرامی اسلام (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) غافلگیری در قتل و ترور را بهشدت نفی فرموده و میفرمایند:
«الْإِيمَانُ قَيْدُ الْفَتْكِ، لَا يَفْتِكُ مُؤْمِنٌ»
(ایمان، بازدارنده از غافلگیری و ترور است؛ فرد مؤمن دست به ترور و قتل ناجوانمردانه نمیزند.)
همچنین در نکوهش پیمانشکنی، مکر و خیانت آمده است:
«إِذَا جَمَعَ اللَّهُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، يُرْفَعُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ فَقِيلَ هَذِهِ غَدْرَةُ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ»
(هنگامی که خداوند در روز رستاخیز اولین و آخرین را گرد آورد، برای هر پیمانشکن و خائنی پرچمی برافراشته میشود و اعلام میگردد این نشانهٔ پیمانشکنی فلانی فرزند فلان است.)
خداوند متعال نیز درباره حرمت مطلق خون انسانهای بیگناه میفرماید:
﴿مِنْ أَجْلِ ذَٰلِكَ كَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا﴾ (مائده: ۳۲)
(به همین سبب بر بنیاسرائیل مقرر داشتیم که هر کس، انسانی را بدون ارتکاب قتل یا ایجاد فسادی در روی زمین بکشد، چنان است که گویی همهٔ انسانها را به قتل رسانده است.)
۲. حرمت تعرض به غیرمسلمانان، دیپلماتها و پناهندگان
از دیدگاه شریعت اسلام، هدف قرار دادن شهروندان غیرمسلمان، گردشگران، مسافران یا دیپلماتهایی که با عقد پیمان یا روادید (امان شرعی) وارد سرزمینهای اسلامی شدهاند، تحریم اکید گردیده و رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) نسبت به آن هشداری جدی دادهاند:
«مَنْ قَتَلَ مُعَاهَدًا لَمْ يَرِحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ، وَإِنَّ رِيحَهَا تُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَرْبَعِينَ عَامًا» (صحیح بخاری)
(هر کس شخص معاهَدی [غیرمسلمانی که در پناه یا پیمان مسلمانان است] را به قتل برساند، بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد؛ درحالیکه عطر بهشت از فاصلهٔ چهل سال راه به مشام میرسد.)
۳. موضع مجامع فقهی معاصر اهلسنت
مجمع الفقه الإسلامی تروریسم را بهروشنی چنین تبیین کرده است:
«تروریسم عبارت است از هرگونه تجاوزی که از سوی افراد، گروهها یا دولتها علیه جان، دین، عقل، مال و کرامت انسانی صورت پذیرد؛ که شامل انواع ارعاب، آزار، تهدید، کشتار ناحق، راهزنی و ایجاد وحشت در میان عموم جامعه میشود. تمام این اقدامات از مصادیق قطعی افساد فیالارض بهشمار رفته و از نظر شرعی کاملاً حرام است.»