تفرقه در امت اسلامی، نخستین خطری که قرآن درباره آن هشدار داده است

وقتی سخن از خطراتی می‌شود که امت اسلامی را تهدید می‌کند، بسیاری ذهنشان به سمت دشمنان بیرونی می‌رود؛ اما قرآن پیش از آنکه از خطر دشمن بیرونی سخن بگوید مسلمانان را از تفرقه و از هم گسیختگی برحذر داشته است:

خداوند متعال می‌فرماید: {وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا} (سوره آل‌عمران/ آیه ۱۰۳)؛ همگی به ریسمان خدا چنگ یزنید و پراکنده نشوید.

 طبری از مفسرین بزرگ اهل سنت در تفسیر این آیه می‌نویسد: «وتعلَّقوا بأسبابِ الله جميعًا، وتمسَّكوا بدينِ الله الذي أمركم به، وعهده الذي عهد إليكم في كتابه، من الألفة والاجتماع على كلمة الحق، والتسليم لأمر الله»؛ همگی به اسباب الهی چنگ بزنید؛ یعنی به دین خدا که شما را به آن فرمان داده و به پیمانی که در کتاب خود از شما گرفته است، تمسک جویید؛ همان دینی که بر همدلی، اجتماع بر محور حق و تسلیم در برابر فرمان خدا استوار است.

جامع البيان عن تأويل آي القرآن، ط دارهجر، ج5، ص643 

این نکته بسیار قابل تأمل است؛ طبری «حبل الله» را تنها به معنای قرآن تفسیر نمی‌کند، بلکه آن را تمسک به دین خدا، پیمان الهی، الفت، اجتماع بر حق و تسلیم در برابر فرمان خدا می‌داند. بنابراین هر اندیشه یا رفتاری که صف مسلمانان را از هم بگسلد و اخوت اسلامی را به دشمنی تبدیل کند، با روح این آیه سازگار نیست.

معیار در تکفیر اسلام است و معیارهای اسلام اصیل را بشناسیم و ببینیم آیا اندیشه‌ای که مسلمانان را به تکفیر، تفرقه و خون‌ریزی سوق می‌دهد با این معیارها سازگار است یا خیر؟