نویسنده: سید عبدالرئوف افضلی
تمدن ها اگر چه ممکن است در اموری با هم اشتراک داشته باشند؛ اما قطعا شاخصها و ویژگیهایی دارند که آنها را از یک دیگر متمایز میسازد و قوام بخش آنها است. این شاخصها و ویژگیها در حکم فصل تمایز تمدن هاست؛ به گونه که اگر آنها وجود نداشته باشد و یا به درستی تبیین نگردد و فلسفه وجودی آنها مبرهن نشود تمدن ها امکان ظهور یا بقاء را نخواهند داشت تمدن اسلامی نیز مانند دیگر تمدن ها شاخص ها و ویژگیهای خاص خود را دارد این ویژگیها اگر چه بطور جسته و گریخته در منابع اسلامی ذکر گردیده و آشنایان با متون اسلامی با آنها بیگانه نیستند؛ اما تبیین نظام مند آنها و توضیح پایه های فلسفی و عقلانی آنها بدون شک در جای دیگر یعنی در علوم اسلامی انجام گرفته است اگر علوم اسلامی ویژگیهای تمدن اسلامی را بیان نمی کرد ما هیچگاه تصویر واضح یا درک عمیقی از آنها در اختیار نداشتیم در این نوشتار که به شیوه تحلیلی - توصیفی نگارش یافته تلاش کردیم نخست ویژگیهای برجسته تمدن اسلامی را از میان انبوه ویژگی هایی که دارد با تکیه بر منابع اصیل اسلامی بیان کنیم و سپس نشان دهیم که علوم اسلامی بخصوص فلسفه و کلام چه نقش مهمی در تبیین این ویژگیها ایفا و از این طریق خدمات ارزنده و شایانی را به تمدن اسلامی ارائه کرده است از منظر این نوشتار خدامحوری خردگرایی علم دوستی عدالت خواهی و آخرت باوری برخی از ویژگیهای بسیارم مهم تمدن اسلامی است که در علوم اسلامی بویژه فلسفه و کلام به نیکی تبیین گردیده است.
کلیدواژه: تمدن اسلامی، خدا محوری، خردگرایی، علم دوستی، عدالت خواهی، آخرت باوری