امروز امت اسلام بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازگشت به آموزههای قرآن و سنت نبوی است. در روزگاری که دشمنان اسلام از هر سو در پی تضعیف امت اسلامی، ایجاد اختلاف و گسترش فتنهاند، بزرگترین وظیفه مسلمانان، تمسک به کتاب خدا و حفظ وحدت صفوف مؤمنان است.
خداوند متعال میفرماید:
{وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا} (سوره آل عمران/آیه103)
«و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده و گروه گروه نشوید»
این آیه تنها یک توصیه اخلاقی و یک دستور مقطعی نیست، بلکه منهج دائمی امت رسول الله (صلی الله علیه وآله) و یک راهبرد تمدنی برای بقای امت اسلامی است. هرگاه مسلمانان از این اصل فاصله گرفتهاند، عزت آنان به ضعف و قدرتشان به پراکندگی تبدیل شده است.
قرطبی از مفسرین بزرگ اهل سنت در تفسیر این آیه مینویسد:
«فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَأْمُرُ بِالْأُلْفَةِ وَيَنْهَى عَنِ الْفُرْقَةِ فَإِنَّ الْفُرْقَةَ هَلَكَةٌ وَالْجَمَاعَةَ نَجَاةٌ»
«خداوند به همبستگی فرمان داده و از تفرقه نهی کرده است؛ زیرا تفرقه مایه هلاکت و جماعت مایه نجات است.»
الجامع لأحكام القرآن، ط دار الكتب المصرية، ج 4، ص 159-160
سپس تأکید میکند که این آیه، اصلی بزرگ در وجوب پایبندی به جماعت مسلمانان و پرهیز از هر آن چیزی است که وحدت امت را از هم میگسلد. از نگاه قرطبی، تمسک به قرآن و سنت، راه تحقق وحدت و عزت امت اسلامی است، نه تعصبهای فرقهای و نزاعهایی که دشمنان اسلام از آن بهره میبرند.
همچنین خداوند متعال در آیه دیگری هشدار میدهد:
{وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ} (سوره انفال/آیه46)
«و از خدا و پیامبرش فرمان برید و با یکدیگر نزاع و اختلاف مکنید که سست و بد دل می شوید و قدرت و شوکتتان از میان می رود؛ و شکیبایی ورزید؛ زیرا خدا با شکیبایان است»
این آیه، حقیقت امروز امت اسلامی را نیز بهروشنی بیان میکند. دشمنان اسلام به خوبی میدانند که شکست مسلمانان از راه قدرت نظامی آغاز نمیشود، بلکه از شکستن وحدت دلها و ایجاد اختلاف در صفوف آنان آغاز میگردد. هر اندازه آتش تعصب و نزاع میان مسلمانان شعلهور شود، همان اندازه راه نفوذ دشمن هموارتر خواهد شد.
امروز بیش از آنکه به زبان اختلاف نیاز داشته باشیم به زبان حکمت، نصیحت، عدالت و خیرخواهی نیازمندیم. دشمنان اسلام از اختلافات امت اسلامی سود میبرند، اما امت اسلامی از وحدت، گفتوگو و احترام متقابل نیرو میگیرد.
رسول الله (صلی الله علیه وآله) همواره فتنه را بزرگترین خطر برای امت میدانستند؛ زیرا فتنه، دلها را از هم جدا میکند و راه را برای سلطه دشمنان هموار میسازد. از همین رو حفظ جماعت و پرهیز از هر سخنی که موجب کینه و دشمنی میان مسلمانان شود از مهمترین وظایف اهل ایمان است.