این مقاله بخشی از شماره هفتم دوهفتهنامه منادیان امت است. چنانچه تمایل به دانلود فایل pdf این شماره دارید اینجا کلیک فرمایید.
طی روزهای اخیر تنشها میان ترکیه و رژیم صهیونیستی در سوریه شدت یافته است. ترکیه از یکسو حمایت خود را از دولت جدید مورد حمایتش (دولت موقت سوریه) ادامه میدهد و به نفوذ خود در شمال و جنوب سوریه چشم دوخته است؛ و از سوی دیگر، نگران آن است که روند گسستگی کشوری سوریه به سود ایجاد یک منطقه امنیتی کمواسطه تحت کنترل گروههای کردی و دروزی منجر شود. اظهارات مقامات ترکیه حاکی است که آنکارا حملات هوایی اخیر اسرائیل به جنوب دمشق و درگیری میان نیروهای دولتی سوریه و دروزیها را محکوم میکند. به گفته رجب طیب اردوغان، اوضاع فعلی نتیجه دخالتهای بیرویه و استفاده ابزاری اسرائیل از مسئله دروزیهاست و باید امنیت و تمامیت ارضی سوریه حفظ شود. وزیر خارجه ترکیه هشدار داده است که اسرائیل از بهانه دروزیها برای ایجاد هرجومرج در منطقه استفاده میکند؛ همزمان، آنکارا بر نقش خود در معادلات آتی سوریه اصرار میورزد و آماده مقابله با هرگونه تهدید ناشی از تجزیه کشور است.
از سوی دیگر، مواضع رژیم صهیونیستی و تحلیلگران نزدیک به آن متفاوت است. طبق گفتههای مقامات اسرائیلی، این کشور همزمان حامی طرح خلع سلاح منطقه در اطراف جولان اشغالی است و چندین حمله موشکی و هوایی علیه زیرساختهای نظامی سوریه انجام داده است تا ارتش دمشق در مرزهای مشترک را تضعیف کند.
همچنین رسانههای اسرائیل مدعی شدهاند که ترکیه با نصب پایگاههای نظامی در شمال سوریه تهدیدی برای امنیت اسرائیل خواهد بود؛ ازاینرو اسرائیل واشینگتن را تحت فشار گذاشته تا جلوی گسترش نفوذ آنکارا را بگیرد: بهطور مشخص، تلآویو از حضور زمینی نیروهای ترکیه در استان ادلب و حلب انتقاد میکند و میگوید: گسترش این پایگاهها نهتنها امنیت اسرائیل را به خطر میاندازد، بلکه امکان مهار گروههای کرد نزدیک به حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) را نیز تضعیف میکند.
بدینترتیب، رقابت ترکیه و اسرائیل در سوریه عملاً بر دو محور شکل گرفته است: نیروهای دروزی در جنوب و نیروهای کرد در شمال. این در حالی است که هر یک میکوشد تا منطقه نفوذ خود را تثبیت کند. اسرائیل در حال تجهیز و حمایت از شبهنظامیان دروزی در سویداء است و از چرخش جبهه در این استان در راستای منافع خود استقبال میکند. ترکیه از سوی دیگر، حضور در این استان را به سود خود نمیداند و از نفوذ کردها در شمال نگران است؛ بنابراین هر دو طرف تلاش میکنند افکار عمومی منطقه را با تأکید بر آرمانهای خود (دفاع از اقلیت دروزی یا امنیت ملی ترکیه در برابر تجزیه کردها) همراه کنند؛ اما بهنظر میرسد در سایه مقابلههای پشت پرده، عملاً هر دو بهدنبال تحققِ بخشی از طرحهای جغرافیایی خود در سوریه هستند. این تنش افزاینده، چشماندازی پیچیده از همکاری و رقابت فرامنطقهای را پیشروی سوریه قرار میدهد و مسیری ناشناخته را برای آینده این کشور رقم میزند.