پیمان‌های ابراهیم، مجموعه‌ای از توافقات هستند که عادی‌سازی روابط دیپلماتیک بین اسرائیل و چندین کشور عربی را آغاز می‌کند که شروع آن با امارات متحده عربی و بحرین بوده است. این توافقات در اوت و سپتامبر ۲۰۲۰ اعلام و در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰ در واشنگتن دی‌سی امضا شدند، که با میانجی‌گری ایالات متحده تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ صورت گرفت. امارات و بحرین اولین کشورهای عربی بودند که پس از اردن در سال ۱۹۹۴، اسرائیل را به‌طورِرسمی، به‌رسمیت شناختند. در ماه‌های بعدی، سودان و مراکش نیز با عادی‌سازی روابط با اسرائیل موافقت کردند.

در اواسط سال ۲۰۲۰، یک توافق عادی‌سازی بین اسرائیل و امارات متحده عربی با میانجی‌گری آمریکا دراِزایِ تعلیق برنامه‌های اسرائیل برای الحاق بخش‌هایی از کرانه باختری، که در طرح صلح ترامپ پیشنهاد شده بود، انجام شد. این توافقات همکاری‌های اقتصادی، دیپلماتیک و امنیتی را رسمی کردند. در مورد مراکش، عادی‌سازی با به‌رسمیت‌شناختن حاکمیت مراکش بر صحرای غربی توسط ایالات متحده همراه بود. برای سودان، این توافق شامل حذف از لیست ایالات متحده از کشورهای حامی تروریسم و دسترسی به حمایت مالی بین‌المللی بود.[1]

مفاد کلیدی توافقات عادی‌سازی

پیمان‌های ابراهیم یک تغییر عمده در ژئوپلیتیک خاورمیانه را نشان می‌دهند که مدت‌ها پیش، با امتناع کشورهای عربی خلیج فارس از تعامل با اسرائیل مشخص شده بود. مفاد اصلی این توافقات بر ایجاد روابط دیپلماتیک کامل، ازجمله تأسیس سفارتخانه‌ها و تبادل سفیران، و همچنین تقویت همکاری‌های اقتصادی، فنّاوری و فرهنگی تمرکز داشت.[2]

دسیسه‌ها و انتقادات از دیدگاه کشورهای اسلامی

1. به حاشیه راندن مسئله فلسطین: پیمان‌های ابراهیم، مسئله فلسطین را به حاشیه رانده و نیاز به یافتن راه‌حلی عادلانه برای این مناقشه را نادیده می‌گیرند. این توافقات، که هیچ یک از امضاکنندگان آن در درگیری مستقیم با اسرائیل نبوده‌اند، به‌عنوان «صلح» معرفی می‌شوند، درحالی‌که هدف اصلی آنها افزایش همکاری امنیتی و سرکوب داخلی است و این امر منجر به عادی‌سازی اشغال سرزمین‌های فلسطینی توسط اسرائیل شده و راه‌حل عادلانه را به تأخیر انداخته و یا از بین می‌برد.
2. افزایش سرکوب داخلی: عادی‌سازی روابط با اسرائیل، به‌ویژه در کشورهای امضاکننده، با افزایش سرکوب جمعیت‌های محلی همراه بوده است؛ برای مثال، امارات متحده عربی دامنه همکاری خود را با شرکت‌های اسرائیلی متخصص در فنّاوری‌های سرکوبگر گسترش داده و در صنعت دفاعی اسرائیل سرمایه‌گذاری کرده است. این امر منجر به هدف‌قرارگرفتن و زندانی‌شدن روزنامه‌نگاران، فعالان و روشنفکران شده است.[3]
3. مخالفت ایران: ایران به‌شدت با پیمان‌های ابراهیم مخالف است و آنها را تلاشی برای ایجاد یک بلوک ضدایرانی در منطقه می‌بیند. تهران معتقد است که این توافقات به‌دنبال انزوای اسرائیل اتفاق افتاده است؛ ایران همچنین نگران افزایش نفوذ اسرائیل در خلیج فارس و ممانعت از عادی‌سازی روابط اسرائیل و عربستان سعودی است.
4. شکاف در افکار عمومی عرب: درحالی‌که برخی دولت‌های عربی سکوت کرده و یا از این توافقات حمایت کرده‌اند، افکار عمومی در بسیاری از کشورهای عربی، به‌شدت مخالف عادی‌سازی روابط با اسرائیل است. این شکاف بین رهبران و مردم، به‌ویژه در مورد مسئله فلسطین، می‌تواند به بی‌ثباتی داخلی منجر شود.