نویسنده: محمد باغچقی
عضو گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام قم
بیست و هفتم دی ماه بود که خبر فوت سید حسن افتخارزاده (لیدر و سرکرده انجمن حجتیه) رسانه ای شد و دقیقا همین مسئله، موجب شد بار دیگر مسئله ماهیت حجتیه و آراء و افکار پیروان این انجمن در بسیاری از محافل علمی (اعم از حقیقی و یا مجازی)، مورد نقد و بررسی پژوهشگران و محققان قرار گیرد. از این رو نگارنده نیز درصدد آن است تا در نوشتار مختصر پیش رو با طرح چند گزاره، نکاتی را پیرامون انجمن حجتیه بیان نماید. شایان ذکر است این گزاره ها، از فرمایشات عالمان و اندیشمندان شیعه در عصر معاصر اخذ شده اند.
گزاره اول: انحرافی و مضر بودن تفکرات انجمن حجتیه
بدون تردید بسیاری از آراء شیخ محمود حلبی و انجمنی که او تحت عنوان «حجتیه» تاسیس کرد، آرائی مضر و انحرافی به حساب می آیند. چنانکه در نامه امام خمینی (ره) به آیت الله محمد علی گرامی، به این مهم، اینگونه تصریح می شود:
«راجع به شخصى [محمود حلبى] كه مرقوم شده بود جلساتش [جلسات انجمن حجتيه] ضررهايى دارد؛ از وقتى مطلع شدهام، تأييدى از او نكردهام و ان شاء اللَّه تعالى نمىكنم.»
(صحیفه امام(ره)، ج2، ص357.)
گزاره دوم: فهم ناصحیح از نصوص و ادله شرعی
در گزاره قبل گفته شد انحراف یکی از شاخصه های اصلی انجمن حجتیه می باشد. حال ممکن است عده ای از مصادیق این انحرافات بپرسند که در پاسخ باید گفت: قطعا یکی از مهم ترین مسائلی که نشان دهنده انحراف حجتیه مسلکان می باشد، فهم ناصحیح آنان از نصوص و ادله شرعی است. چنانکه به تصریح آیت الله نوری همدانی (دامت برکاته)، آنچیزی که موجب شده تا پیروان انجمن حجتیه، مخالف تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بوده و حتی تشکیل چنین حکومتی را حرام قلمداد کنند، فهم نادرست آنان نسبت به روایاتی است که در آن ها چنین می خوانیم:
«هرکسی که در زمان غیبت امام زمان علیه السلام پرچم ولایت را بلند کند و حکومتی تشکیل بدهد طاغوت است…»
(سایت مدرسه فقاهت، درس خارج فقه آیت الله نوری همدانی (دامت برکاته) در تاریخ 1 دی 1394.)
شایان ذکر است عالمان شیعه، پاسخ های متقنی نسبت به ادعای مزبور بیان فرموده اند که نوشتار حاضر، چون عهده دار بیان پاسخ ها نیست لذا از تبیین آنها صرف نظر می کند.
گزاره سوم: لزوم هوشیاری و آگاهی لازم در برابر حجتیه مسلکان
بدون شک، عقل حکم می کند هنگامی که انحرافی بودن تفکرات جریانی مشخص شد، طبعا باید در مواجهه با آن، هوشیار و حواس جمع بود تا مقهور توطئه هایش نشویم؛ از این رو مشاهده می شود یکی دیگر از واژگان پرتکرار در فرمایشات عالمان و اندیشمندان شیعه نسبت به انجمن حجتیه، توجه لازم نسبت به انحرافات و توطئه های این جریان است. چنانکه حضرت امام (ره) در بیانی صریح چنین فرموده اند:
«حواستان را جمع كنيد كه نكند يك مرتبه متوجه شويد كه انجمن حجتيهايها همه چيزتان را نابود كردهاند.»
(صحیفه امام، ج21، ص613.)
گزاره چهارم: ضرورت دوری جستن از پیروان انجمن حجتیه
چهارمین گزاره ای که در فرمایشات علمای شیعه نسبت به انجمن حجتیه مشاهده می شود این است که با توجه به انحرافات موجود در تفکرات این جریان، می بایست از حجتیه مسلکان، دوری جست. آیت الله مصباح یزدی (ره) در این باره فرموده اند:
«باید از کسانی که نسبت به انقلاب بدبین هستند، یا گرایشهای اعتقادی انحرافی مانند انجمن حجتیه دارند که میگویند باید وضع خرابتر شود تا آقا بیاید، و امثال آنها فاصله گرفت؛ اینها انحراف است.»
(پایگاه اطلاع رسانی آثار حضرت آیت الله مصباح یزدی (ره)، تشکیل جامعه اسلامی؛ موانع و راهکارها، تاریخ انتشار: 1 شهریور1392.)
آیت الله مکارم شیرازی (دامت برکاته) نیز در دیداری که مردادماه 1382 با مسوول وقت پژوهشکده مهدویت داشتند، ایشان را از به کارگیری افرادی که حتی در گذشته، زمینه تفکرات حجتیه در آنها وجود داشته است، نهی کرده اند. شایان ذکر است علت چنین نهی کردنی آن است که سوء ظن های احتمالی نسبت به مرتبط بودن مباحث مهدویت با مسائل حجتیه، برطرف شود.
(خبرگزاری دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دامت برکاته)، دیدار معظم له با مسوول پژوهشکده مهدویت، تاریخ انتشار: 10 مرداد 1382.)
پرواضح است وقتی پژوهشکده ها و مراکز علمی می بایست از به کارگیری افرادی با تفکرات حجتیه، اجتناب کنند، طبعا مسوولان ذی ربط (اعم از امنیتی و غیرامنیتی) نیز وظیفه دارند در راستای عدم بکار گیری پیروان انجمن حجتیه در دستگاه های دولتی به ویژه نهادهای تصمیم ساز، اهتمام ویژه ای داشته باشند.
به هر حال، حجتیه جریانی است که انحراف آن از خط اصیل اسلام ناب، بر عالمان بیدار و بصیر شیعه پوشیده نبوده و لذا آن بزرگواران همواره در راستای مبارزه با چنین تفکری مجاهدت کرده اند. امید است عموم محققان و پژوهشگران حوزه و دانشگاه نیز با پیروی از این عالمان بابصیرت، در جهت خشکاندن تفکرات جریان مزبور بکوشند.