نویسنده: محمد باغچقی

چکیده

عالمان بصیر جهان اسلام همواره تأکید کرده‌اند که تفرقه میان مسلمانان، همواره به سود دشمنان و بیگانگان تمام شده است. ازاین‌رو، طبیعی است که بدخواهان امت اسلامی در جهت ایجاد اختلاف و نابسامانی میان مسلمانان، از هیچ تلاشی فروگذار نکنند. پرسش اصلی این است که چرا دشمنی و عداوت در میان مسلمانان، به نفع اجانب تمام می‌شود؟ در نوشتار حاضر، به‌صورت مختصر به این پرسش پرداخته می‌شود و نشان داده خواهد شد که تفرقه در جوامع اسلامی، علاوه بر تضعیف قدرت مسلمانان و درگیر کردن آنان با یکدیگر به‌جای مقابله با دشمن اصلی، با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر از جنگ نظامی، منافع قابل‌توجهی را برای دشمنان به همراه دارد.

واژگان کلیدی:

وحدت، اتحاد، تفرقه، دشمنان، بیگانگان، عالمان مسلمان، رهبر شهید (ره)، شیعه، اهل سنت.

مقدمه

یکی از مهم ترین و اساسی ترین آموزه‌های اسلام، تأکید بر وحدت، همدلی و انسجام میان مسلمانان است. تاریخ اسلام به‌روشنی نشان می‌دهد هرگاه امت اسلامی بر محور مشترکات و برادری دینی گرد هم آمده، توانسته است در برابر چالش‌ها ایستادگی کرده و مسیر رشد و عزت را طی کند. در مقابل، هر زمان اختلاف، تفرقه و نزاع درونی بر جوامع اسلامی سایه افکنده، زمینه برای ضعف، عقب‌ماندگی و نفوذ بیگانگان فراهم شده است. از همین روست که علما و اندیشمندان اسلامی همواره نسبت به تلاش دشمنان برای ایجاد تفرقه در میان مسلمین تاکید فرموده اند. در این میان آنچه حائز اهمیت می باشد این است که اساسا تفرقه، چه منافعی برای کفار و اجانب به دنبال دارد که آنان برای متفرق شدن امت اسلامی از هیچ تلاشی فروگذار نکرده اند؟ بدون تردید پاسخ به این پرسش اساسی، موجب آگاهی بیشتر مسلمین خواهد شد و لذا نوشتار پیش رو عهده دار پاسخگویی به این سوال بسیار مهم خواهد بود.

لازم به ذکر است نگارنده قبل از پاسخ به سوال مزبور، به پاره ای از عبارات علمای مسلمان در خصوص تلاش دشمنان برای ایجاد تفرقه و همچنین منفعت تفرقه برای بیگانگان اشاره می کند.

مروری بر عبارات عالمان مسلمان در خصوص تلاش اجانب برای ایجاد تفرقه

عالمان و اندیشمندان بیدار مسلمان که در حقیقت به عنوان نگهبانان حدود و مرزهایی به شمار می روند که در آن سویش شیطان و لشکریانش قرار دارند، همواره متوجه تحرکات دشمنان بوده و آن تحرکات را به آحاد جامعه اسلامی اطلاع داده اند تا عموم مسلمانان نیز به واسطه آگاهی و اطلاع، مقهور دسیسه های دشمنان نشوند. طبعا یکی از توطئه های اجانب، ایجاد تفرقه میان مسلمین است؛ لذا مشاهده می شود که بسیاری از عالمان بزرگوار، آحاد امت را از تلاش وسیع دشمنان برای ایجاد تفرقه مطلع کرده اند. در این بخش به نمونه هایی از فرمایشات علمای مسلمان در این خصوص اشاره می شود:

1. شهید امام خامنه ای (ره):

آیت الله العظمی سید علی خامنه ای (ره) رهبر فقید انقلاب اسلامی در طول حیات مبارکشان، همواره از تلاش اجانب برای ایجاد تفرقه سخن به میان آورده اند. به عنوان نمونه در یکی از فرمایشات ایشان در این باره چنین می خوانیم: «اشکال آنجاست که گاهی ما مسلمان‏ها خودمان نقشه‏ی دشمن را درست نمی‏شناسیم، خود ما جزئی از آن نقشه‏ی دشمن می‏شویم؛ که امروز متأسفانه دنیای اسلام مبتلای به این است. نقشه‏ی دشمن، اختلاف‏افکنی در بین مسلمانان است؛ نقشه‏ی دشمن، تحریک عصبیت‏های مذاهب مختلف اسلامی علیه یکدیگر است؛...در درون جامعه‏ی اسلامی، مذاهب مخالف ستیزی را ترویج می‏کنند، شیعه‏ستیزی را ترویج می‏کنند؛ این سیاست آنهاست: مسلمان‏ها باید با یکدیگر مبارزه کنند، سرگرمِ هم شوند؛ شیعه علیه سنی، سنی علیه شیعه؛»[1]

رهبر شهید انقلاب (ره) در فرمایش دیگری نیز اینگونه تصریح فرموده اند: «نقشه‌ی این دشمن در این منطقه عمدتاً بر دو پایه استوار است یکی عبارت است از ایجاد اختلاف، دوّمی عبارت است از نفوذ. 
ایجاد اختلاف؛ اختلاف بین دولتها و بعد اختلاف بین ملّتها، که خطرناک‌تر از اختلاف دولتها، اختلاف ملّتها است؛ یعنی دلهای ملّتها را نسبت به یکدیگر چرکین کنند و عصبیّت بیافرینند؛ با نامهای مختلف؛ البتّه متخصّص این کار انگلیس‌ها بودند؛ آنها در ایجاد اختلاف مذهبی تخصّص دارند و آمریکایی‌ها هم از آنها یاد گرفتند و با همه‌ی وجود، امروز دارند کار میکنند. این گروه‌های تکفیری که مشاهده میکنید، همه ساخته‌ی دست اینها هستند.»[2]

2. شهید مطهری (ره)

یکی دیگر از اندیشمندان مسلمان که به صورت مکرر از تلاش دشمنان برای ایجاد تفرقه سخن به میان آورده، متفکر شهید استاد آیت الله مرتضی مطهری (ره) است. چنانکه در یکی از مواضع می فرماید: «آيا دشمن از ما چه مى‏خواهد؟ غير از اين مى‏خواهد كه ما به نامهاى مختلف مذهبى و فرقه‏اى دائماً به جان يكديگر بيفتيم، يكديگر را فحش بدهيم؟! قرآن مى‏گويد از تفرقه‏ بپرهيزيد.»^[3]

3. آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دامت برکاته)

آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دامت برکاته) نیز راجع به تلاش بیگانگان برای برهم زدن وحدت مسلمین اینگونه تصریح کرده اند: «دشمن هر ساله برای تفرقه برنامه های جدیدی تدارک می بیند؛ ما نیز باید برنامه های جدیدی برای ایجاد وحدت تدارک ببینیم تا برنامه های آنان خنثی شود.»[4]

معظم له همچنین می فرمایند: «اجانب، غربی ها و آمریکا و اسرائیل: اینها کارشان ایجاد اختلاف و ممانعت از وحدت مسلمین است». [5]

4. شیخ غازی حنینه

شیخ غازی یوسف حنینه (رئیس کنونی تجمع علمای مسلمان لبنان) نیز در عبارتی صریح می گویند: «دشمنان همواره درصدد آن بوده اند تا از کوچکترین شکاف و اختلافی برای ایجاد خصومت در میان مسلمانان سوء استفاده کنند.»[6]

 با توجه به فرمایشات فوق که نمونه ای کوچک از تصریحات عالمان مسلمان به شمار می رود مشخص می شود یکی از دغدغه های جدی دشمنان، ایجاد تفرقه میان آحاد امت بوده و آنان در این خصوص از هیچ تلاشی فروگذار نمی کنند. حال ضروری است به این پرسش نیز بپردازیم که اساسا چرا دشمنان به دنبال ایجاد عداوت و تفرقه در میان مسلمین هستند؟ در بخش بعد با استناد به برخی دیگر از عبارات علما و اندیشمندان جهان اسلام، به این سوال مهم، پاسخ داده می شود.

علت تلاش دشمنان برای ایجاد تفرقه در امت اسلامی

یکی دیگر از پربسامدترین عباراتی که در فرمایشات علمای مسلمان قابل رویت است، تصریح و تاکید بر منفعتی می باشد که در پی بروز تفرقه در جهان اسلام، عائد بیگانگان و اجانب می شود. پرواضح روشن است هدف عالمان بزرگوار از تبیین این مهم، آن است که به مسلمانان نشان دهند هیچ کس به اندازه دشمنان دین از روشن شدن شعله های عداوت و دشمنی در جهان اسلام سود نمی برد.

با توجه به اهمیت بالای تبیین بحث مزبور، در ادامه به نمونه هایی از فرمایشات عالمان مسلمان در این خصوص اشاره می شود.

1. آخوند خراسانی (ره)

آخوند خراسانی (ره) مجتهد نامدار شیعه راجع به بهره مندی دشمنان از تفرقه مسلمین اینگونه می فرمایند: «برکافه‌ی مسـلمین واضـح است که نفاق و اختلافات داخلیه‌ی ایران، عبده صـلیب را کامیاب نموده، برای محو توحید، ونبوت حضـرت ختمی مرتبت که اهم مکنونـات دیرینه آنهـاست کاملا موقع یافته؛»[7]

2. آیت الله محمد حسین کاشف الغطاء (ره)

آیت الله محمد حسین کاشف الغطاء (ره) یکی دیگر از مجتهدان مشهور امامیه است که منفعت تفرقه مسلمانان برای استعمارگران را اینگونه تبیین فرموده اند: «بیگانگان و استعمارگران، تنها از طریق فتنه انگیزی و طرح شعارهای پوچ و بی پایه ای همچون ملّیت و وطن پرستی می توانند مسلمانان را به جان یکدیگر بیندازند و با نابود ساختن امکانات و نیروهای آن ها به غنیمت و سود برسند.»[8]

ایشان در عبارت دقیق دیگری نیز می فرمایند: «مسلمانان نباید هیچ زمینه ای برای عداوت، جدایی و دشمنی به وجود بیاورند، چرا که این گونه اقدامات به برّنده ترین سلاح برای استعمارگران بَدَل می شود و باعث می شود که چشم و دل آن ها از این گونه اختلافات میان مسلمین روشن شود و امیدوار شوند.»[9]

>

3. شهید دکتر رمضان البوطی

دکتر محمد سعيد رمضان البوطي (از عالمان معاصر اهل سنت) نیز در این باره چنین تصریح می کند: «بروز اختلافات بين حاكمان كشورهاي اسلامي و مسلمانان ساكن در اين كشورها،‌ بيش از همه، به نفع استعمار و غرب است.»[10]

4. آیت الله العظمی سبحانی (دامت برکاته)

آیت الله شیخ جعفر سبحانی (دامت برکاته) نیز راجع به سود بردن دشمنان از اختلاف مسلمین می فرمایند: «مطمئنا آتش اختلاف بین مسلمین، تنها به سود دولت های استعماری است و استعمارگران تنها در زمانی می توانند بر مسلمین مسلط شوند که آتش اختلاف میان جامعه اسلامی روشن باشد.»^[11]

بنابراین مشخص می شود صرفا بیگانگان و اجانب هستند که از تفرقه موجود در جوامع اسلامی بهره مند می شوند از این رو به طور حتم باید گفت: هر اقدام و یا عملی که منجر به بروز اختلاف و تفرقه در امت شود، کمک به دشمنان خواهد بود.[12]

گفتنی است از آنجایی که مسئله چگونگی به منفعت رسیدن اجانب از تفرقه مسلمین، مسئله ای حائز اهمیت می باشد، در بخش بعد، درنگی پیرامون این مهم سخن به میان خواهد آمد.

چگونه دشمنان از اختلاف امت نفع می برند؟

تا اینجا با استناد به فرمایشات برخی از عالمان و اندیشمندان جهان اسلام ثابت کردیم که چون تفرقه امت برای دشمنان، ثمراتی را به همراه دارد، لذا تمام تلاش خود را برای برهم زدن وحدت در جوامع اسلامی به کار گرفته اند. حال ضرورت اقتضا می کند به این مسئله پرداخته شود که چگونه بیگانگان از بروز عداوت ها و دشمنی ها سود می کنند؟  در این بخش، - و به جهت رعایت اختصار صرفا- سه نکته در خصوص مسئله مزبور ذکر می شود:

یک: تفرقه، بزرگترین عامل تضعیف قدرت

بدون شک، وحدت مسلمین برکات و ثمرات بی نظیری را به دنبال دارد که شاید بتوان قدرت یافتن امت را از بزرگترین ثمرات اتحاد و تقریب به شمار آورد.[13] از آنجایی که به قدرت رسیدن مسلمانان، برای ابرقدرتها و ستمگران عالَم، خطری بزرگ به شمار می رود^[14] لذا بسیار طبیعی است که دشمنان تمام همت خود را صرف ممانعت از وحدت مسلمین و ایجاد تفرقه در جهان اسلام نمایند.[15]

بنابراین تفرقه را می توان عامل مهم تضعیف قدرت امت به حساب آورد و پر واضح است بیگانگان از ضعف مسلمین، به شدت سود می بَرَند.

دو: تفرقه بهترین راه برای غفلت از دشمن اصلی

 افزون بر آنکه بروز عداوت ها و دشمنی ها در جهان اسلام موجب تضعیف قدرت امت می شود، همچنین تفرقه را می توان بهترین راهکار برای غفلت از دشمن اصلی و توطئه های او برای مسلمانان تلقی کرد. از این رو اجانب برای آنکه خود در حاشیه امنی قرار گیرند و مسلمین متوجه دسیسه ها و برنامه های آنان نشوند، برای برهم زدن وحدت در میان مسلمانان به شدت تلاش می کنند. رهبر شهید انقلاب (ره) در تبیین این مسئله فرموده اند: «(دشمنان) در درون جامعه‏ی اسلامی، مذاهب مخالف ستیزی را ترویج می‏کنند، شیعه‏ستیزی را ترویج می‏کنند؛ این سیاست آنهاست: مسلمان‏ها باید با یکدیگر مبارزه کنند، سرگرمِ هم شوند؛ شیعه علیه سنی، سنی علیه شیعه؛ برای اینکه حواسها از نقطه‏ی اصلی دشمنی منعطف شود، نفهمند کیست که امروز دارد با دنیای اسلام مقابله می‏کند، نفهمند کیست که برای امت اسلامی دامهای خطرناکی گذاشته. اینها را ما باید بفهمیم؛ هم ملتها بفهمند، هم سیاستمداران بفهمند، هم روشنفکران بفهمند»^[16]

علامه سید محمد حسین فضل الله (ره) نیز در این خصوص چنین تصریح کرده اند: «استکبار جهانی همواره سعی داشته است که بین فلسطینیان و شیعیان لبنان آتش فتنه و جنگ را شعله ور سازد تا فلسطینی دشمن شیعه شود و شیعه ضد فلسطینی و در نتیجه وحدت مبارزه علیه اسرائیل که همه مسلمانان اعم از لبنانی و فلسطینی و غیره را متشکل می سازد و در مقابل اسرائیل قرار می دهد، از هم بپاشد.»[17]

 سه: ایجاد تفرقه، کم هزینه ترین سلاح دشمنان

اجانب و بیگانگان که درصدد نابودی مسلمانان هستند[18]، برای رسیدن به این هدف شوم به ناچار باید یکی از دو راه ذیل را برگزینند:
1. اقدامات نظامی و سخت؛
 2. اقدامات فرهنگی و نرم؛   

به طور حتم اقدامات نظامی، افزون بر هزینه های مالی هنگفتی که به دنبال دارند، همچنین موجب از بین رفتن عِده (نیروی انسانی) وعُده (تجهیزات و امکانات) دشمن خواهد شد؛ این در حالی است که انجام اقدامات نرم و فرهنگی علیرغم آنکه درصد موفقیتش قطعا بیشتر است، میزان خسارت عملیات نظامی را نیز به دنبال ندارد؛ چنانکه ایجاد تفرقه در جهان اسلام را می توان از جمله اقدامات نرم دشمن به حساب آورد که افزون بر آنکه نیازمند هزینه های هنگفتی نیست، همچنین وقتی عداوت ها و دشمنی ها در میان مسلمین، افزایش یابد، جنگ های داخلی شکل گرفته و مسلمانان به جای مبارزه با دشمنان اصلی، همدیگر را نابود می کنند. و طبعا اجانب با هزینه های به مراتب کمتری به بسیاری از اغراض شوم خود می رسند.[19]

با این همه، می توان برهم زدن وحدت مسلمین را نقشه قطعی و ایده آل دشمن برای نیل به اهدافش در جوامع اسلامی قلمداد کرد.

جمع بندی

از مجموع آنچه در این نوشتار گذشت، روشن شد که  ایجاد تفرقه و عداوت میان آحاد امت که هم موجب تضعیف قدرت مسلمین و غفلت آنان از دشمن اصلی می شود و هم هزینه کمتری را به دنبال دارد، برای بیگانگان بسیار سودمند بوده و لذا آنان تمام همت خود را برای تحققش به کار گرفته اند. مسئله بسیار مهمی که همواره عالمان بیدار و بصیر جهان اسلام، مخاطبان خود را نسبت به آن هشدار داده اند.