خداوند در فراز نخست آیهی ۱ سورهی مائده میفرماید: «ای کسانی که ایمان آوردهاید به عقود خود وفا کنید.» در باب مفهوم لفظ «عقود» در این آیه، میان مفسران قرآن کریم اختلاف دیدگاه وجود دارد. برخی با تفسیر مضیّق این آیه، عقود را منحصرًا به مواردی همچون «عهد مسلمانان و مشرکان»، یا «میثاقهای اهل کتاب برای تصدیق نبوت حضرت محمّد(ص)» یا «عهد پذیرش خلافت حضرت علی(ع)» یا «احکام اخلاقی» یا «محرمات و واجبات» عطف نمودهاند. گروهی دیگر با برداشت موسّع از آیه مزبور، معنای آن را شامل جمیع «احکام الهی»، «قراردادهای اجتماعی»، «اعمال حقوقی» و «عهد انسان با خداوند» دانستهاند. هر سوی با مفسران، فقیهان نیز از «اوفوا بالعقود» دو برداشت ضیّق و موسّع داشتهاند. برخی وجوب وفای به قراردادها را تنها شامل عقود رایج در عهد شارع مقدس انگاشته و گروهی همه قراردادها را مشمول وجوب یاد شده قلمداد کردهاند. نگارندگان با عنایت به عموم لفظ عقود، برداشتهای تفسیری و فقهی موسّع را صحیحتر دانستهاند؛ ضمناً اثبات نمودهاند، نظام قراردادهای آن در طول تاریخ توسعه داده است، زیرا از وضوح نظام قراردادهای متن اسلامی با کارآمد هم برخوردار بوده؛ بههکر اعتباربخشی به قراردادهای نوین و اثرگذاری بر قوانین موضوعه، تسهیل روابط اجتماعی و تقویت رفاه عمومی را در پی داشته است.
واژگان کلیدی: أوفوا بالعقود، عقود، قراردادهای نوین، توسعه، تمدن اسلامی.
جهت دانلود فایل مقاله اینجا کلیک فرمایید.