تحلیل انتخابات عراق 2025: رشد مشارکت رأیدهندگان در برابر تحریم مقتدی صدر
2.۱. رشد ۱۳ درصدی نسبت به انتخابات قبلی
ششمین دوره انتخابات پارلمانی عراق در نوامبر ۲۰۲۵ با جهش کمسابقه رأیدهندگان روبهرو شد. براساس اطلاعات رسمی، میزان مشارکت به ۵۶ درصد رسید، درحالیکه در دو انتخابات قبلی در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۲۱، مشارکت به ترتیب ۴۴ درصد و ۴۲ درصد بوده است. این رشد ۱۳ درصدی، پس از دو دهه کاهش پیوسته مشارکت سیاسی، نشانهای از تحولات عمیق در جامعه عراقی است.
2.2. مخالفت و تحریم مقتدی صدر: استراتژی شکستخورده؟
موضع صریح صدر علیه انتخابات
رهبر جریان صدر، مقتدی صدر در روز انتخابات با انتشار پیام دستنویس در شبکههای اجتماعی، بار دیگر بر تحریم انتخابات تأکید کرد. او نوشت: «قومی را که به وطن و اصلاح آن باور ندارند و منکر آن هستند، رها کردم» و با هشتگهای «تحریمکنندگان انتخابات» و «عراق را نجات دهید»، از هواداران خود خواست در منازل بمانند.
صدر با استفاده از عبارت آزموده را آزمودن خطاست، شرکت در این انتخابات را «ریشهدار کردن فساد» دانست و از طرفدارانش خواست برای «هرگونه دستورات احتمالی خاص یا عام آمادگی داشته باشند»، بدون اینکه توضیحی درباره نوع اقدامات احتمالی بدهد
۲.3. ناکامی تحریم در مناطق سنتی صدری
نکته کلیدی اینجاست که علیرغم تحریم صدر، حضور گسترده مردم حتی در مناطق سنتی هوادار این جریان دیده شد. بهویژه در شهرک صدر (منطقه نظامیه سابق در بغداد که پایگاه اصلی صدر است)، مشارکت قابل توجه بود.
3.دلایل رشد مشارکت، چرا مردم به صندوقهای رأی بازگشتند؟
۳.۱. عملکرد مثبت دولت السودانی
کارشناسان عملکرد دولت «محمد شیاع السودانی را مهمترین عامل افزایش مشارکت میدانند:
- بازسازی و توسعه زیرساختها: موفقیت دولت در بازسازی کشور و بهبود وضعیت معیشتی؛
- ثبات و امنیت: جلوگیری از ورود عراق به تنشهای منطقهای و ایجاد حس ثبات؛
- هویت بومی: توانایی السودانی با تکیه بر هویت بومی و سابقه حضور مستمر در عراق، بهعنوان چهرهای ملی و مورد اعتماد.
۳.۲. نارضایتی از سیاستهای صدر
- خستگی از سیاستهای تند: بخشی از افکار عمومی به دولت فعلی و سیاستهای عملگرایانه آن گرایش یافتهاند.
- کاهش نفوذ جنبش مدنی: جنبشهای مدنیای که تظاهرات اکتبر ۲۰۱۹ را رقم زدند، با تشکیل ائتلافی از پانزده جریان سیاسی و اعلام تحریم انتخابات، محک جدی خوردند. رشد مشارکت نشان داد میزان تأثیرگذاری آنها بر افکار عمومی نسبت به گذشته کاهش یافته است.
در عراق، کانون تنشها مبارزه برای حاکمیت دولت مستقل و ممانعت از دیکته شدن سیاستهای منطقهای از سوی قدرتهای خارجی است. نخستوزیر محمد شیاع السودانی در تلاش برای تثبیت نقش عراق بهعنوان یک میانجی مستقل منطقهای، جولانی را به اجلاس اتحادیه عرب در بغداد دعوت کرد.
مخالفت گروههای مقاومت با دیکتههای خارجی: این دعوت بلافاصله با خشم شدید گروههای مقاومت از جمله کتائب حزبالله (KH) و عصائب اهلالحق مواجه شد.[1] گروههای مقاومت این موضع را تلاشی برای جلوگیری از نفوذ و سیاستهای دیکتهشده آمریکا میدانند و بر این باورند که برخی سیاستمداران عراقی (مانند سودانی) به دلیل تمایل به سیاستهای آمریکا یا ملاحظات ژئوپلیتیک، خواهان اجرای این دیکتهها هستند. این جدال نشاندهنده شکاف عمیق داخلی میان نیروهای ملیگرا/مقاومت مخالف با دیکتههای خارجی و بخشی از سیاستمداران که به سیاستهای فرامنطقهای تمایل دارند، است.
نقش مرجعیت و حاکمیت قانون: آیتالله سیستانی حفظهالله نقشی غیرحزبی و ملیگرایانه در دفاع از تمامیت ارضی و استقلال کامل دولت ایفا میکند. نماینده مرجع با تأکید بر ضرورت اجرای اصلاحات، مقابله با فساد، و محدود کردن سلاح صرفاً به نهادهای دولتی،[2] در واقع در برابر هرگونه مداخله یا دیکتۀ خارجی در حوزه امنیتی و سیاسی ایستادگی میکند. مرجعیت هیچگاه درخواست خلع سلاح از گروههای خاص نکرده، بلکه بر انحصار سلاح در دست دولت، تقویت اقتدار دولت و اجرای قانون تأکید دارد. مقتدی صدر نیز با صراحت بیشتر، خواستار انحلال شبهنظامیان و تحویل سلاحهای کنترلنشده به دولت شد.[3]